Path:
Agtste Afdeeling. Van den Handel, Handwerken, Fabryken en het geen daartoe behoort

Full text: Algemeen Reisboek door Berlyn en Potsdam / Nicolai, Friedrich

m T:et geen daartoe belz(JOrtte BERLIN. J7JJl. Ajd. 327 
.doenlyk was, begunfl:igde. Door het Edict van den 16 
December I 716 werden alle LanJzaaren aangcn:uand 
om de Zydebouwen deMoerbez1en-:..:wcJ..cry met a!k:vlyt 
voort te zetten; welk EJid by veelc onderdJaoen eene 
gewentCilte uicwerkiog deedr. In Bertin was de ReCl:or 
JOHAN LEONARD FRISCH, die door vcl.'lc SchrifterJ be-
roemd is, de eerile, dit:: zieh met grooten yver coelag ~ 
om Moerbezien-plantagicn opren:chten en dc Zywormen 
aanrekweken. Op zyne aanrJdin; licc de Maatfchappy 
der Wecenfchappen ( waarvan hy ecn Lid was), de;: Wal-
len om Berlin mec .Moerbezien boomen beplamen; hy 
bade ook hct ecrfl: een den\ beeld om de Ker:,hoven in 
de Stcdcn eo Dorpen met Mocrbezie boomen te bezet� 
ren, welk naderh1nd door Koninglyke EdiCl:cn in 't ge-
hecle land bevo!en cn afgckondigd is geworden. Hy 
lag her eerfl: eene groote Moerb~zie- planragic voor de 
Spandaufclle Poort in de Hcidereuter-fl:raat a ~n; welke nog 
n bloei is, cn uit welke, gedeei tdyk door jonge boomen, 
gedeeltelyk door zaad, veeleandere Moerbezie�plantagien 
zyn aangelegd geworden. 
:Men was te gelyk tyd bedacht om zydcnen fl:offen in 
'tland te vcrvaardigen. Omcrem hct jaar I 730 lag de Jood 
DAVID PRAG ilR in Potsdam eene Fluweel Fabryk aan. Hy 
omboodt daar toe twee Zwitzers, met name scHoP en 
PUNCKEN en eenen Lcipziger Fabrykeur met name HOL� 
LINGER, well\e deze gewichrigc Manufacruur volkomen 
in fl:aac bragten: te gelykcr tyd lag een Franfch Vluchte� 
Iing, met name ROURG!liGNON, de eer!le Zyden-Manu� 
fattuur in Berlin rnec ecn goed gevolg aan. 
De tegenwoordige Kooing voer \'oorc, om de plan� 
ting van Moerbezien- boomen, en de Zydeo � Kweekery 
te bevordercn, gelyk z~lks verfcheidene Editten gecui-
X 4 gc11.
        
Top of page

Note to user

Dear user,

In response to current developments in the web technology used by the Goobi viewer, the software no longer supports your browser.

Please use one of the following browsers to display this page correctly.

Thank you.